Yıllar boyunca başarıyla yayınlarına devam eden MasterChef Türkiye programını denk geldikçe izlerim. İzlediğim onca bölümden “aklıma kazınmış olan en kilit cümleyi” Mehmet Şef söylemişti; “Şef, son tabağa kadar şeftir”
Mutfakta olması gereken tutarlılık, disiplin ve her an en iyisini yapma zorunluluğu sanıyorum daha iyi ifade edilemez. Öyle ya, bir şefin geçmiş başarıları elbette onu popüler kılar, ama kendi adıma samimiyetle ifade edeyim; ben bana servis edilmiş olan, hemen önümdeki tabağa bakarım! Sunum ve lezzet hoşuma gitmezse ne yapayım ki şefin geçmiş başarılarını ya da popüleritesini?
“Ürünlerin dağıtım merkezinden nihai tüketiciye ulaştırılması” sürecini ifade eden Last-Mile & Son Kilometre kavramı “Şef, son tabağa kadar şeftir” cümlesiyle tanımlanmak istenen olguya çok benziyor. Bütün bir lojistik sürecinin son kısmı, yani teslimatın yapılacağı son noktaya veya kişiye ulaşma aşaması aslında en maliyetli olan ve en önemli işlemdir. Özellikle e-ticaret lojistiğinde son 10 yılın en stratejik ve kritik meselesi olarak, firmalar açısından rekabette fark yaratma fırsatının olduğu bölümdür.
Son kilometre neden bu kadar önemli?
Son kilometre, tedarik zincirinin son halkasıdır: depo → dağıtım merkezi → müşteri adresi. Ancak bu kısa mesafe, operasyonel olarak en karmaşık bölümdür çünkü:
– Dağıtım noktası sayısı çok yüksektir (tek bir kamyon yerine yüzlerce adres)
– Talep dalgalıdır (aynı gün, ertesi gün, zaman aralıklı teslimat beklentisi)
– Şehir içi kısıtlar vardır (trafik, park, dar sokaklar, bina erişimi)
– Başarısız teslimat riski yüksektir (müşteri evde yok, yanlış adres vb.)
Artık sadece en büyük maliyet kalemi olarak algılanmaması gereken, müşteri deneyiminin ve rekabetin merkezi olan son kilometre, klasik lojistik optimizasyonundan çok daha fazla “mikro yönetim” gerektirir. Ülkemizde gıda ve hızlı tüketim ürünleri satış ve dağıtım yapan bütün firmaların kendi bölgelerinde Trendyol, Hepsiburada, Getir gibi oyuncuların son kilometre stratejilerini ve rekabet dinamiklerini çok daha yakından takip edip incelemelerini tavsiye ederim. Çünkü yakın gelecekte artık sıcak satış yapan satış temsilcileri için basit rut optimizasyonu ve akıllı rota planlamaları yapmanın yeterli olmayacağı kanaatindeyim.
Saygılarımla,
Mustafa BAŞAR